De Rijke Uren van Jacominus Gainsborough

De Rijke Uren van Jacominus Gainsborough

Onze recensie

Mocht de naam Rébecca Dautremer je niets zeggen, dan is het de hoogste tijd kennis te maken met haar werk. Ze is zonder twijfel een van de opmerkelijkste illustratoren van dit moment. Dat bewijst ook haar jongste boek, De Rijke Uren van Jacominus Gainsborough , overweldigend en rijk als het leven.

Die rijkdom begint al op de schutbladen, met een schets van niet minder dan 34 personages die een rol spelen in het boek en in het leven van Jacominus. Dan volgt een merkwaardig woord vooraf.

Daarin richt ze zich eerst tot de volwassenen: ‘Als je een groot mens bent, dan denk je misschien dat dit boek niet voor jou is, omdat het vol staat met plaatjes. Maar wat is dat voor een vreemde gedachte? Natúúrlijk heb ik dit boek ook voor grote mensen gemaakt.’

Ook de jonge lezers spreekt ze direct aan: ‘Als je klein bent, dan zul je sommige gedeeltes van het boek misschien een beetje geheimzinnig vinden. Maak je geen zorgen: je mag er rustig over nadenken, en er af en toe een beetje naar raden. Trouwens: de woorden vertellen niet alles. Als je er een paar tegenkomt waarvan je de betekenis nog niet kent, dan is er vast wel een groot mens in de buurt die ze aan je kan uitleggen.’

Meteen introduceert ze het boek als een boek om samen te lezen en te bekijken. Ongetwijfeld komt het op die manier het beste tot zijn recht. Het rijke, maar vaak ook abstracte woordgebruik zal voor veel jonge lezers uitleg behoeven; neem een zin als ‘Ik zal op een elegante en discrete manier vrijgevig zijn.’ Dat de tekst ook klankrijk is, is zeker mee de verdienste van de vertaler Edward van de Vendel. Hij slaagt er tevens in door een heel precieze woordkeus de figuur van Jacominus raak te typeren. In een paar woorden vat hij diens zoeken als kind weer: ‘Natuurlijk was er, zoals voor elk van ons, een plekje op deze wereld bestemd voor Jacominus. Hij had alleen even wat tijd nodig om daar zeker van te zijn. En nog wat langer om het te vinden.’

Na een val heeft Jacominus een klein gebrek, maar hij blijkt ook van nature een buitenstaander: ‘hij leek altijd een beetje afwezig’, iets wat Dautremer enig in beeld brengt door hem een dromerige blik te geven, een introverte houding en meestal een plaatsje net buiten de groep. Zijn zeldzame uitspraken typeren hem helemaal en doen tegelijk de lezer nadenken, zoals de volgende: ‘Vertrekken en tegelijk thuisblijven, dat zou ik eigenlijk het liefste willen.’

Grote kleurenplaten over twee pagina’s beelden belangrijke gebeurtenissen uit het leven van Jacominus uit. Je raakt er niet op uit gekeken. Dat komt niet alleen door de talrijke details, maar ook door het indrukwekkend rijke kleurenpalet, het spel met licht en schaduw, de intrigerende camerastandpunten en duizelingwekkende perspectieven.

Op de eerste prent trekt een poster van Beatrix Potter’s The Tale of Peter Rabbit de aandacht. Dautremer geeft in dit boek een heel eigen interpretatie van haar wereldberoemde konijnenfiguren. Haar boek is overigens niet alleen een eerbetoon aan Potter, maar ook deze Engelse illustratrice, maar ook aan de Italiaanse schrijver Italo Calvino, wiens fascinatie voor het magisch-realisme én voor poëtische taal ze deelt.

Dat Dautremers kunstwerken blijven intrigeren, komt zeker en vast ook door de rijkdom aan emoties die ze oproept én door het beroep dat ze doet op de verbeelding van de kijker. Op de speelplaats kun je niet alleen genieten van de vele prachtig getekende dierenkinderen, maar ook en vooral van wat er zich tussen hen afspeelt: ruzies en vriendschappen, verdriet en vreugde, eenzaamheid en schuchtere toenadering. Boeiend en uitdagend zijn de pagina’s met meerdere, kleine foto’s of tekeningen met onderschriften. Ze leggen de lezer-kijker uit om zelf de verbanden te interpreteren.

Boven de uitspraak dat Jacominus leert om geduld te hebben, staat een schilderijtje van groene aardbeien. Boven de regel ‘van sommige raakte hij in de war’, staat een afbeelding van een rare vogel achter prikkeldraad, die terugkomt op de volgende prent van een onwezenlijk slagveld. Centraal in het boek staat een prent die je in de lengte moet bekijken, met erop een duizelingwekkende waterval van dieren, een verbeelding van de ‘kakofonie’ uit de tekst en een voorafspiegeling van het lijstje achteraan in het boek met de ‘eindstand’ van Jacominus’ rijke uren, van 293 picknicks met het gezin over 1 gevoel van onmacht tot zijn lievelingsboek. Op de tegenoverliggende pagina ligt de held heerlijk rustig dood te wezen…

Rebecca Dautremer blijft verbazen, ontroeren en intrigeren, wat elk van haar boeken tot een unieke belevenis maakt.

Jan Van Coillie

 

Nieuw

Thema's

Leeftijd

Auteur