In Impact volgen we drie personages, Zoë, Joas, en Elin. Zoë en Joas zijn broer en zus en wonen in Klovenië. Elin woont in Gaasperland, een buurland. Zij is het nichtje van Lore, de beste vriendin van Zoë. Hun twee landen raken verstrikt in een conflict wanneer Klovenië beslist om Gaasperland binnen te vallen. De drie personages nemen vanaf dan elk een heel ander standpunt in: Joas beslist om in het leger te gaan en gaat actief vechten in Gaasperland, Elin moet vluchten uit haar land omwille van de oorlog en Zoë gaat in Klovenië in het verzet. Dat is een gedurfde keuze, want de geheime dienst ligt overal op de loer, zelfs op school. Tegenstand wordt niet geduld en zelfs hardhandig neergeslagen met een arrest of erger.

Opvallend in dit verhaal is hoe het verleden en de omstandigheden van elk personage hun keuzes beïnvloeden. Het duidelijkste voorbeeld hiervan is Joas. Die heeft al heel zijn leven het gevoel dat hij niet genoeg is, niet voldoet en wordt ook gepest. Hij wordt daardoor aangetrokken door het idee iemand te kunnen zijn in het leger, en zich te kunnen bewijzen: “Vandaag ging het gebeuren. Ik ging onderdeel worden van iets groots en belangrijks. Deze jongens zouden voortaan mijn kameraden zijn. Voor de rest van mijn leven!” (47). De keuze van zijn zus wordt ingegeven door dezelfde drijfveer, maar brengt haar wel naar het andere uiterste, het verzet: “We konden eindelijk iets betekenen!” (177)

Nog iets wat me opviel tijdens het lezen: hoe de keuzes van de personages invloed hebben op het verdere verloop van het verhaal maar ook hun eigen leven. Doordat we in het verhaal te maken hebben met alwetende vertellers, die elk terugkijken op wat er is gebeurd, krijgen we af en toe al een voorbeschouwing zoals hier van Elin: “ ‘We kunnen ook binnendoor gaan’, zei papa. ‘Een eindje verderop is een afrit.’ (…) Papa en mama keken elkaar aan en knikten. Het was hun slechtste beslissing ooit…” (95)

Snel blijkt wel dat niets is wat het lijkt. Het begint al bij Joas aan de start van zijn langverwachte legercarrière: “Tijdens de militaire parade op Patriottendag droegen alle soldaten prachtige uniformen. Wij zagen eruit alsof we een toneelstuk gingen opvoeren maar geen geschikte kostuums hadden kunnen vinden.” (120) Net als Joas staan ook Elin en Zoë harde levenslessen te wachten. Zo keren de buren zich tegen Elins vader, die ook de Kloveneese nationaliteit heeft, nadat een buurvrouw omkomt bij een Kloveens bombardement: “ ‘We moeten hier geen Klovenen,’ viel onze buurman haar bij. Buurman Hans, die al tien jaar naast ons woonde!’ ” (62) Ook Zoë ontdekt dat haar vader dan wel een zeer bekende tv-figuur mag zijn, maar ook hij kan en mag niet vrijuit over alles praten: “ ‘Zodra ik mijn boekje te buiten ga , word ik ontslagen. Een andere presentator zal het stokje overnemen en uiteindelijk verandert er niks.’ ” (91)

Er zit veel actie in het verhaal, waardoor je er snel helemaal in wordt gezogen. De personages kruipen ook vrijwel meteen onder je huid, en wat hen overkomt, is allemaal heel aangrijpend en meeslepend. “Geen normaal mens kon dit willen. Waarom gebeurde het dan toch?” (143) of dit ene zinnetje tussen soldaat Joas en Elin: “ ‘Ik ken je niet eens,’ zei hij. ‘Waarom zou ik je dan haten?’ ” (228)

Het is een boek over de verwoestende impact van oorlog op het leven van wie het overkomt, een thema dat actueler is dan ooit. Het leven zoals het tevoren was, komt nooit meer terug en Elin, Zoë en Joas moeten grote offers brengen. Ze moeten verder met de littekens die de oorlog achterlaat en hun levens opnieuw opbouwen met de scherven die nog over zijn.

De meest ontnuchterende boodschap staat voor mij helemaal achteraan in het boek. In het laatste hoofdstuk duurt de oorlog al drie jaar en staan er binnenkort weer vredesbesprekingen gepland, waar ondertussen niemand nog iets van verwacht. Oorlog beginnen kan je blijkbaar van het ene moment op het andere door een ander land binnen te vallen, maar een oorlog beëindigen, dat is een heel andere zaak…

Aangezien het verhaal diep ingaat op de impact die de oorlog op de levens van de verschillende personages heeft, leent dit boek zich volgens mij ook uitstekend om een thema als oorlog of vluchten te bespreken. Wat zou jij doen als je in de situatie van een van de personages terecht zou komen? Welke keuzes zou jij maken? Durf jij hun keuzes aan?

Barbara Artoos