De ik in dit boek maakt het meteen duidelijk: ‘Voor alle duidelijkheid. Dit is geen dagboek. Want dagboeken zijn voor meisjes.’ Om zijn gedachten op papier te zetten, heeft hij iets bijzonders bedacht. Hij schrijft brieven aan zijn vroegere ik (van gisteren of langer geleden). Wie interesse heeft, mag meelezen (de lezer dus). Op een dag zal er een teletijdmachine (of tijdtelemachine?) worden uitgevonden en dan kan zijn oude ik alle fouten of stommiteiten weer rechtzetten. Want jawel, hij lijkt een patent te hebben op geklungel. Geregeld scheldt hij zijn oude ik dan ook de huid vol: ‘jij stomme, knullige sufkop’ of ‘jij ongelooflijk stomme oelewapper.’ Hij trapt een bal door de ruit van de buurman (natuurlijk niet expres), hangt de clown uit tijdens de turnles en maakt zich zo belachelijk voor de hele klas en o ramp ook bij Monica, op wie hij hopeloos verliefd is. Zijn stommiteiten lijken almaar erger te worden, hoe hij zijn oude ik ook uitkaffert en overlaadt met goede raad.
Onder zijn spraakwaterval voel je als lezer dat hij niet goed ik zijn vel zit. Zijn moeder leest hem voortdurend de les en zijn vader ‘zit’. In de gevangenis, maar dat wil hij niet gezegd hebben, want hij wordt valselijk beschuldigd. Naïef als de jonge ik is (al vindt hij zichzelf heel slim), gelooft hij dat de redding nabij is als de rijke werkgever van zijn vader belooft hem snel vrij te krijgen en de jongen en zijn moeder intussen overlaadt met geschenken. Gelukkig is daar zijn buurman, die hem de ware toedracht doet inzien. Net de buurman die de kleine ik een vreselijke man vindt. De manier waarop dat vertekende beeld van de buurman ontkracht wordt, is een van de sterke kanten van het boek. Ook andere vooroordelen worden vakkundig onderuitgehaald. Meteen geeft die buurman enkele wijze lessen, die ook de lezer aan het denken kunnen zetten: ‘Wat maakt het uit dat je onnozel bent. Het belangrijkste is dat je niet gemeen bent.’ Of ‘Je moet soms ook fouten maken, hoe kunnen we anders uit onze fouten leren?’ De jonge ik noemt de buurman ‘Ikbennietvangisteren’, en dat blijkt helemaal te kloppen.
Niet alleen de naamgeving zorgt voor fijne humor in het boek, ook het gestuntel van de ik doet dat, net als zijn naïviteit en overdrijvingen. Sommige passages zijn ronduit hilarisch, zoals wanneer hij tot zijn vroegere ik praat voor die geboren werd. De humor wordt nog versterkt door de karikaturale illustraties van Melvin, wiens tekenstijl geknipt is voor het genre. Kijk maar naar de brullende buurman met zijn reusachtige neus en mond. Een pluim ook voor vertaalster Hilda Schraa, die de komische toon van het boek prima wist te bewaren.
Dag oude ik surft in het zog van de razend populaire Het leven van een Loser-reeks, maar geeft er door het spel met de tijd en de knap verwerkte levenslessen een originele twist aan, wat het boek meer dan de moeite waard maakt.
Jan Van Coillie
Weetje
Dag oude ik is vertaald uit het Kroatisch en werd bekroond met de belangrijkste literaire kinderboekenprijs in Kroatië. Allicht verklaart die bekroning mee het feit dat het boek in het Nederlands vertaald werd (net als in zes andere talen).