Waar ik erg onder de indruk was van de door Lannoo uitgegeven Tijdlijn (Peter Goes), ben ik totaal overrompeld door de op hetzelfde grote formaat uitgegeven Atlas. Dit keer geen reis door de geschiedenis, maar wel over onze planeet of, zoals het in de ondertitel staat: een fantastische ontdekkingsreis langs de schatten van de wereld.
Een formidabele, schier eindeloze ontdekkingsreis, dat is het zeker, en dat voor jong en oud. Ik bladerde met een vijfjarige door het boek en die was dolenthousiast toen ze op de kaart van Frankrijk de Eiffeltoren ontdekte en op die van Spanje de Sagrada Familia, gebouwen die ze op reis had gezien. En achter in het boek ging ze al even enthousiast op zoek naar de Belgische vlag. Zelf ging ik eerst op zoek naar de landen waar ik al geweest ben om herinneringen op te halen maar ook nieuwe dingen te ontdekken om vervolgens op ontdekking te gaan naar landen die ik nog niet bezocht. De prenten maar ook de vele weetjes maken nieuwsgierig en/of geven zin om op reis te gaan. Georgië, Ghana, Zuid-Korea …
Het boek opent met een wereldkaart met de continenten, waarop aangeduid wordt welke 69 landen aan bod komen. Jammer is wel dat die keuze nergens verantwoord wordt: waarom krijgen Wit-Rusland, Albanië, Colombia, Algerije, Mali, Maleisië … geen aandacht? De laden worden gegroepeerd per continent, met telkens eerst een overzichtskaart. Opmerkelijk is dat Rusland enkel bij Azië wordt opgenomen en niet bij Europa. Er zijn nog opvallende keuzes: zo wordt de Krim bij Oekraïne getekend en staan Israël en Palestina samen op een dubbele pagina. Het is de enige keer dat de keuze in een apart kadertje toegelicht wordt.
Wat het boek zo rijk en aantrekkelijk maakt, is de bijzonder gevarieerde selectie van items die in beeld en woord op de kaarten te zien valt. Telkens krijg je in een hoek de vlag te zien en lees je wat de hoofdstad is, welke talen er gesproken worden, hoeveel inwoners het land telt en hoe groot het is. En dan kan je je blik laten zweven over een bonte verzameling tekeningen en korte bijschriften in en rond de landkaarten: iconische gebouwen bij de belangrijkste steden, toeristische trekpleisters uit natuur en cultuur, typische dieren, gerechten, dansen, instrumenten, culturele gebruiken, beroemde personen enz. Voor België bijvoorbeeld het stadhuis van Leuven, Brussel met de belangrijkste instellingen van de EU, de grotten van Han, de begijnhoven, edelhert en everzwijn, mosselen me friet, bier en ook pralines, de Gilles uit Binche, de saxofoon van Adolphe Sax, Jan van Eyck en René Magritte én Georges Lemaître als bedenker van de Big Bang. En zo gaat het maar door. Natuurlijk kan je opmerken dat de keuze stereotypen bevestigt. Tegelijk doorbreekt de vaak verrassende keuze die ook vaak en vooral: je kunt blijven ontdekken en je laten verrassen. Ze onthield ik het Deense woord ‘hygge’ voor gezelligheid in het gezelschap en familie en vrienden of ‘hongi’, een maori-begroeting de neus en het voorhoofd tegen elkaar worden gedrukt. Ik wist wel dat Sofia in Bulgarije ligt, maar niet dat de ‘verpakkingskunstenaar Christo een Bulgaar is, net als de filosofe Julia Kristeva. Vrouwen krijgen wel vaker een rechtmatige plaats in het boek, zoal Funmilayo Ransome Kute, een lerares en vrouwenrechtenactiviste uit Nigeria of Eva Peron uit Argentinië.
Als je door dit schitterende boek blijft bladeren, kan je je blijven verbazen over de talloze, kleurrijke verschillen tussen al die bonte culturen, maar ook over de gelijkenissen en uitwisselingen: jawel, de blini’s en boeuf stroganoff komen uit Rusland, maar wij hebben er bij ons ook van leren genieten.
De ondertitel vat het uitstekend samen: dit is een fantastisch boek vol schatten.
Jan Van Coillie