Van de Australische auteur/illustrator besprak Lees-wijzer eerder al De aarde heeft jou nodig! In een gelijkaardig, pamflettair pleidooi wil Bunting de jonge tot zeer jonge lezer weer warm maken. Niet voor het klimaat zoals in zijn vorige boek, maar voor de democratie. In een aantal vlot weglezende hoofdstukjes, leuk geïllustreerd, legt Bunting helder uit wat democratie is, wat de enorme waarde ervan is en wil hij iedereen aansporen zijn of haar stem te gebruiken om eraan deel te nemen.
In een nawoord geeft Bunting toe dat het niet gemakkelijk is om democratie te definiëren. Hij besluit dat democratie het best te omschrijven valt als “jezelf goedhartig opstellen naar een ander en altijd proberen het juiste te doen”. Toch doet Bunting een verdienstelijke poging doorheen het boek om in eenvoudige taal democratie wat preciezer in te vullen. Hij vergelijkt het idee van democratie met een zaadje dat doorheen de geschiedenis tot een krachtige plant uitgroeide, nog steeds in ontwikkeling is en voortdurend moet beschermd worden. Democratie kenmerkt zich onder andere door het veiligstellen van vrede, vrijheid, het recht je stem te laten horen, het recht hebben op onderwijs en gezondheidszorg, gelijkheid voor elke burger en het recht hebben te leven zoals we zelf willen “zolang we er niemand pijn mee doen” (het idee van Isaiah Berlin die een onderscheid maakt tussen positieve en negatieve vrijheid). Verder legt de auteur uit hoe verkiezingen werken, wat je kan doen om je stem te laten horen. Wat je gedragscode moet zijn als je je stem hardop laat klinken: ga een echt gesprek aan, weet wat het verschil is tussen vage meningen en feiten, durf toegeven dat je het niet weet en vooral, toon respect voor mensen met een andere mening.
Verder vernemen we nog wat de al dan niet gewenste alternatieven zijn voor een democratisch bestuur: een monarchie, een oligarchie, een totalitair systeem en anarchie. Hoe ontwikkelde het idee van democratie zich doorheen de geschiedenis? Wat waren de belangrijke etappes of sleuteldatums? Hoe demonstreer je? Hoe ga je veilig om met het internet? Hoe start je een petitie op?
Waarom heerst in zoveel landen en instellingen een democratisch deficit? Waarom beantwoorden zo weinig landen aan alle opgesomde criteria van een democratie? Is democratie nu eigenlijk wel het beste of efficiëntste politieke systeem? Deze politiek-filosofische vragen gaat Bunting uit de weg. Hoewel hij wat ruimte lijkt te maken voor mensen die aangesproken worden door andere bestuursvormen, kunnen we veilig stellen dat de auteur zich volmondig plaatst achter Churchills gedachte dat een democratisch systeem misschien niet deugt volgens sommigen, maar dat alle andere systemen nog minder deugen.
Alhoewel hij zelf in zeer polariserend vaarwater terecht gekomen is, schreef de Amerikaanse historicus Timothy Snyder voor de oudere lezer het vergelijkbare, prachtig geïllustreerde werkje Over tirannie (Uitgeverij Balans) dat in sommige opzichten een gelijkaardige, maar explicietere, militantere en meer uitgebreide boodschap brengt dan Democratie! Een andere verwante uitgave voor dezelfde leeftijd (vanaf 10 jaar) is het boek Dit is een dictatuur van Equipo Plantel (uitgeverij Boycott), ook weer zeer aantrekkelijk geïllustreerd. Verontrustende, en tegelijk moed gevende lectuur voor de jeugd (die er aan toe is), nu we leven in tijden waarin de democratie langs alle kanten bedreigd wordt. Tijden waarin het hoog in het vaandel dragen van de democratische bestuursvorm zelfs een dekmantel en voorwendsel kan zijn voor ondemocratische besluitvorming en sterker nog, een imperialistische oorlogsagenda.
Pedagogische inzichten verschillen wat betreft de leeftijd waarop we een dergelijk boek kunnen aanreiken en of we het überhaupt wel moeten aanreiken. Wat leesbaarheid betreft, lijkt de minimumleeftijd voor Democratie! me ongeveer tien jaar.
(Oorspronkelijke Engelse titel: Democracy! A positive primer on people power. Discover what defines a democracy and why your voice matters).
Dirk Tavernier