Mats heeft z’n eigen naam gekozen, omdat de naam die z’n ouders voor hem kozen toen ie werd geboren voor hem niet klopt. Net zoals zijn lichaam voor hem niet klopt. Dat voelt hij al heel lang. Frustrerend is het dan om te merken dat hobby’s, toiletten, kleren en voornamen onderverdeeld worden in jongens en meisjes. Dat hij in de ene helft van dat systeem wordt geduwd waarin hij zich niet thuis voelt, zomaar op basis van zijn lichaam. Lastig is het om dat aan zijn ouders en omgeving uitgelegd te krijgen, terwijl het voor hemzelf zo duidelijk is. Bevrijdend is het dan om, als hij eenmaal wordt gehoord, eens zijn nieuwe naam een feit is, een zomer elders te mogen doorbrengen. Weg van Stockholm, weg van huis, waar niemand zijn verleden kent.
Mats zit met z’n moeder in Malmö voor de zomer. Gewoon Mats is hij daar, want niemand weet dat hij iemand anders zou kunnen zijn. Mats sluit er een onverwachte vriendschap met Killian, een coole skater. Genietend van de mooiste, meest vanzelfsprekende dagen uit z’n jonge bestaan, denkt hij aan zijn vader. Die is niet mee naar Malmö. Zogezegd omdat hij een lange fietstocht wil ondernemen voor het klimaat, maar Mats weet wel beter. Zijn vader is thuis omdat hij er zich niet kan overzetten, ‘over’ Mats die nu Mats is. Het doet Mats twijfelen aan z’n vriendschap. Wat als Killian zoals z’n vader zou reageren wanneer hij te weten kwam dat Mats ooit Michelle was. Beter te zwijgen of net te vertrouwen?
Stevige thema’s snijdt Jenny Jägerfeld hier aan. Dat doet ze in een nochtans luchtig, grappig, kort en evenwichtig jeugdboek. Jägerfeld slaagt er perfect in om het verdriet, de angst en de frustratie van Mats in diens bijzondere situatie te verweven met de levenslust, schaamte, baldadigheid en ontluikende verlangens die elke jonge tiener wel op een of andere manier ervaart.
Dat lukt Jägerfeld om verschillende redenen. Ten eerste is Mats een rond personage. Er is zoveel meer over Mats te vertellen dan dat ie toevallig geboren is als meisje terwijl die zich een jongen voelt. Ten tweede wordt Mats omringd door kleurrijke anderen. Een moeder die stemmetjes nadoet voor animatiereeksen en die naakt te zien is in een kunstige Youtube-video. Een vader die lange afstanden wil fietsen in een koerspak (gênant! Net een luier!) en tranen met tuiten huilt om Mats. Een babysit met obsessief-compulsieve neigingen die verliefd wordt op Simpson, tattookunstenaar en broer van Killian. Killian zelf, die kan skaten als de beste en zijn ouders mist. Ten derde is er het gemak waarmee Mats ons als verteller navigeert door zijn zomerse avonturen met familie en vrienden, met onverantwoorde skatestunts, veel te luide muziek en ijsjes. En hoe hij zijn ideeën en reflecties over verleden, heden en toekomst verweeft door die dagelijkse belevenissen heen, meanderend en chaotisch. Zoals dat gaat met gedachten.
Uit het dankwoord achteraan blijkt dat Jägerfeld zich flink heeft laten bijstaan in de uitwerking van haar boek. Dat is eraan te merken.
Zo is dit boek leesvoer voor elke (vroege) tiener. En vast ook voor diens omgeving.
Eline Zenner