Jezus & de vijfde evangelist

Jezus & de vijfde evangelist

Onze recensie

Jezus & de vijfde evangelist is een historisch werk van een gedreven auteur. Om de historische Jezus beter te begrijpen gaat Fik Meijer met de lezer op zoek naar concrete informatie over de samenleving en de politieke context waarin Jezus leefde. Die informatie vindt hij vooral in het werk van Flavius Josephus (37 n. Chr.- 100 n. Chr. ?) die aan bod komt in deel een. Nadat deze joodse auteur de kant van de Romeinen koos, en als een verrader werd neergezet, schreef hij De Joodse oorlog en Oude geschiedenis van de joden . Die boeken bevatten heel wat interessante informatie om de leefwereld van Jezus beter te begrijpen. Dat Josephus het optreden van Jezus ook kort vermeldt, wordt vaak gezien als een sluitend bewijs van het bestaan van de historische Jezus.

In deel twee plaatst Fik Meijer Jezus in de wereld van Josephus. De achtergrondinformatie van zijn gids is nuttig. In de evangeliën blijft de politiek-sociale informatie beperkt. Bovendien vertonen ze veel tegenspraak. Meijer zoekt uit waarom de evangelisten bepaalde gebeurtenissen of uitspraken verschillend weergeven? Het begint al bij de geboorteverhalen. Wat weten we eigenlijk over het jaar en de plek van Jezus’ geboorte?

Het verhaal van Matteüs kan niet geverifieerd worden. Lucas is een gedreven verteller, maar blijkt een slecht historicus. Fik Meijer vergelijkt de wondere geboorteverhalen met de mythische verhalen over Alexander de Grote en keizer Augustus. De woorden van de engel, de ster en zelfs het woord euvangelion of ‘blijde boodschap’ krijgen zo een ander perspectief. De auteur formuleert ook interessante beschouwingen bij de familie van Jezus en het dorp Nazaret, en wijst op de vele lege plekken. Zo ontbreekt in de evangeliën elke verwijzing naar het nabijgelegen Sepphoris een levendig cultuurcentrum, waar veel werkgelegenheid was. Wanneer Jezus Nazaret verlaat en in de openbaarheid treedt, vergelijkt Fik Meijer zijn optreden met dat van Johannes en van andere predikers. Hij zoekt een duiding voor het bekoringsverhaal en probeert in te schatten welke massa Jezus op de been bracht. De leerlingen beschouwt hij als eenvoudige lieden; familieleden en dorpsgenoten als kritische toeschouwers. Fik Meijer kijkt zelf kritisch naar de leerlingen van Jezus en besteedt aandacht aan hun zwakheden. Veel aandacht gaat naar de wonderen en de parabels van Jezus. Ook hier vergelijkt Fik Meijer Jezus met andere bekende genezers en duiveluitdrijvers. Zijn verhalen zijn herkenbaar voor de plattelandsbewoners.

In de laatste hoofdstukken zoekt Meijer naar een verklaring voor de tragische dood van Jezus. Hoe komt het dat hij gekruisigd werd, terwijl hij op de eerste plaats een boodschap van vrede en liefde bracht? Jezus protesteert niet rechtstreeks tegen de machthebbers, roept niet op om te plunderen en belooft niet de bezittingen te herverdelen, zoals andere predikers of rebellenleiders. Vooral zijn brede interpretatie van de ‘Wet’ – bijvoorbeeld in verband met de sabbat – ligt aan de basis van het conflict met de Farizeeën.

Verder ziet Meijer binnen de groep volgelingen een groeiend ongeduld om de mooie woorden om te zetten in daden. Meijer wijst op de verharde toon in sommige uitspraken en op Jezus’ (storend) optreden in de tempel. Interessant is ook zijn beschouwing over Pilatus. Terwijl de landvoogd in alle historische bronnen als een hardvochtige en wrede man wordt beschreven, krijgt hij in de evangeliën de rol van verzoener die Jezus wil redden. Dat wijst er op dat de evangelisten alleen de joden verantwoordelijk wilden stellen voor de dood van Jezus. Jezus & de vijfde evangelist is een boeiend boek voor wie zijn kennis over de historische Jezus en de evangeliën wil verdiepen. Na de eerste naïviteit, is het zoeken naar een nieuwe manier om met oude teksten om te gaan. Zijn de geboorte- en wonderverhalen slechts sprookjes? Hebben ze ons vroeger wat voorgelogen?

Dit boek helpt om op een meer volwassen wijze naar de evangeliën te kijken. Met de achtergrondinformatie van Flavius Josephus plaatst Meijer belangrijke aspecten uit het levensverhaal van Jezus, zoals de wonderverhalen en de kruisiging in een bredere historische context. De vergelijkingen met andere leiders van joodse volksbewegingen en met figuren uit de Griekse en Romeinse geschiedenis openen vaak een interessant nieuw perspectief. Wat het Jezusbeeld betreft zoekt Fik Meijer naar een evenwicht tussen twee visies. Hij tekent Jezus op de eerste plaats als een rondtrekkende prediker en charismatische genezer. Dat beeld ligt in de lijn van wat J.D. Crossan schrijft in Jezus. Een revolutionaire biografie (1994). Anderzijds laat Meijer ook ruimte voor een meer politieke invulling zoals we die vinden bij R.Aslan in De Zeloot. Het leven van Jezus van Nazaret en de geboorte van een religie (2014).

Rita Ghesquiere

Nieuw

Thema's

Leeftijd

Auteur