Vrijdag is de hel minder heet

Auteur:

Vera Van Renterghem

Illustrator: Studio Clavis
Aantal pagina's: 160
Uitgever: Clavis
Jaar: 2014

Waarover gaat het boek

Sajid en zijn zus Thara groeien op in Brussel. Het is niet gemakkelijk voor deze tieners om een evenwicht te vinden tussen hun Turkse thuiscultuur en het boeiende leven in een Westerse stad. Vooral hun vader en hun oudere broer Kardal houden er strenge principes op na. Tijdens een reis naar Turkije keren vader en Sajid hals over kop terug, omdat er problemen zijn op het thuisfront. Roddels over Thara die een Belgisch vriendje heeft, treffen de eer van de familie. Vader is tot alles bereid om de argwaan van de Turkse gemeenschap af te wentelen. Maar Thara gaat haar eigen weg. Dan blijft er volgens de Turkse traditie maar één oplossing. Sajid staat voor een onmogelijke keuze: moet hij doen wat vader en Kardal hem vragen of gunt hij zijn zus haar eigen toekomst?

In het boek volgen we nu eens de veertienjarige Sajid en dan weer zijn zus Thara. Terwijl Sajid mag optrekken met Belgische vrienden, krijgt de zestienjarige Thara strenge regels opgelegd. Boeken lezen, een praatje maken met buurman Michel, alleen op stap gaan..horen niet voor een Turks meisje. Vriendschap met een Belgische jongen is helemaal uit den boze. Alleen moeder toont begrip voor haar dochter, maar binnen het gezin is haar stem van weinig tel. Thara zelf is helemaal geen losbol, maar ze wil de wereld verkennen en zelf haar toekomst uitstippelen. Haar gevoelens voor Wolf zijn pril en onzeker. Ze weet niet of het iets blijvends wordt, maar wil het wel graag uitzoeken. Uitzoeken waar Thara uithangt nadat ze van huis is weggelopen. Dat is voor Sajid de eerste opdracht. Heel even lijkt het of alles nog goed komt tot Kardal op het toneel verschijnt. Dan is niets meer als voorheen.

De lezer volgt Sajid en Thara tijdens hun moeizame tocht. Welke elementen uit hun culturele traditie willen ze behouden? Wat voelen ze aan als beknellend en willen ze liever loslaten? Ook al belicht het verhaal de schaduwzijde , toch geeft het boek een vrij genuanceerd beeld van de Turkse cultuur en de Islam. De jeugdige personages denken met liefde aan de verbondenheid, de warmte sfeer en de diepere waarden van hun godsdienst. Negatieve aspecten - vooral wat de positie van de vrouw betreft - worden in verband gebracht met radicale personen zoals Fasil die soms tegen de zin van de imam, zijn ideeën doordrukt . De auteur hoedt zich ook voor een andere valkuil: de gemakkelijke zwart-wit tekening die de goede Belgen tegenover de foute anderen plaatst. Buurman Michel en Sajids vriend Jack spelen een positieve rol, Edmond bij wie Sajid even logeert heeft een duister kantje. Jacobus, de vriend van Thara is dan weer een complex personage. Hij leidt een zwerversbestaan en door zijn circusplannen kwam het tot een breuk met zijn ouders. Hij begrijpt Thara, en helpt haar spontaan. Anderzijds is hij nog jong. Als de situatie dreigt uit de hand te lopen, geeft Jacobus het vlug op, ook omdat de andere bewoners weinig enthousiast zijn. Bovendien lijkt hij niet bereid om zijn toekomstplannen opzij te schuiven.

Het verhaal steekt vol vaart en de onverwachte wendingen verrassen de lezer. De personages bewegen zich in verschillende milieus en telkens weet de auteur de sfeer van de plek goed weer te geven: de drukte in de Grote Bazaar van Istanbul, het Brusselse theehuis, de moskee, de kerk waar Thara even schuilt, het vluchthuis waar Sajid met Jack een klusje opknapt, de caravans op het circusterrein. Turkse namen en gerechten en goed gekozen details zoals de tegels, de massage in het badhuis , de nieuwe kaftan van Kardal versterken het realistisch beeld.

Wat wil het boek ons vertellen

Het verhaal van Sajid en Thara maakt duidelijk dat de interculturele samenleving heel wat uitdagingen inhoudt. Integratie is niet zo gemakkelijk als het lijkt en vaak ontstaat daardoor een generatieconflict. De oudere generatie wil strikt vasthouden aan de traditie, de jongeren willen hun eigen weg gaan. In uitzonderlijke gevallen leidt dat tot familiaal geweld. In het boek zie je ook duidelijk hoe normen en waarden worden doorgegeven. Zowel de vader als de moeder zijn sterk getekend door hun eigen jeugd en opvoeding.

De titel Vrijdag is de hel minder heet verwijst naar een Turks gezegde. Op vrijdag krijg je volgens de Islam voor een misdaad meer respijt. Er zijn wel meer sporen van magisch denken zoals het koffiedik kijken, de amulet ...Godsdienst is in dit boek een terugkerend motief. Thara en Sajid beseffen dat de Islam wezenlijk deel uitmaakt van hun identiteit.

Terwijl ze schuilt in de kerk mijmert Thara over de andere voor haar 'vreemde' godsdienst en Edmond discussieert met Sajid over Islam en christendom. Steeds opnieuw worden de personages en de lezers van dit boek uitgedaagd om zelf hun mening te vormen over heel diverse zaken zoals het recht om eigen keuzen te maken, stelen uit noodzaak, blindelings gehoorzamen , groepsdruk...

Vrijdag is de hel minder heet dwingt je tot nadenken over culturele diversiteit, integratie en conflict.

Wil je meer leren over dit onderwerp

Andere jeugdboeken over dit onderwerp zijn: Eerwraak (Helen Vreeswijk) en Aischa ( Frederica de Cesco)