Mijn zusje

Auteur:

Inez van Loon

Illustrator: Shutterstock
Aantal pagina's: 310
Uitgever: Clavis
Jaar: 2015

Waarover gaat het boek

Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden niet alleen joden vervolgd maar ook woonwagenbewoners zoals de Sinti en de Roma. Het zijn rondtrekkende mensen die tot op vandaag vasthouden aan hun eigen taal, gewoonten en muziek.
In Mijn zusje volgen we een Sintifamilie net voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog. Eerst trekken ze rond door Duitsland, later trekken ze de grens over naar Nederland. De mannen verdienen de kost als muziekmakers, de vrouwen verkopen garen, haakwerkjes en mandjes. Perla is de oudste van een groot gezin. Ze helpt haar moeder en oma zo goed als ze kan en ze vindt het fijn in en om de woonwagen. Maar een iets mist ze: ze zou graag naar school gaan om te leren lezen en schrijven. Als ze voor langere tijd op een boerderij in Nederland staan krijgt ze die kans, ook al is het tegen de zin van opa en oma. Sintikinderen gaan normaal niet om met de gadje (= de gewone mensen). Maar mama steunt haar dochter. Op school voelt Perla zich een buitenbeentje. Ze wordt gepest en de juf laat dit oogluikend toe. Alleen Elsa, een joods meisje zoekt contact met Perla en helpt haar bij het lezen. Maar die vriendschap duurt helaas niet lang.
Op een dag moeten ze hun plek bij de boerderij verlaten. Ze komen terecht in een kamp, waar de omstandigheden erg slecht zijn. Zuster Gabriele helpt de familie als opa sterft en ook als de pasgeboren baby ernstig ziek wordt. Maar dan dwingt de Duitse bezetter alle woonwagenbewoners om te verzamelen in Westerbork, de laatste halte voor Auschwitz. In een tweede verhaallijn kom je te weten wie van de Sintifamilie de vreselijke oorlog kon overleven.

Wat wil het boek ons vertellen

Via Perla de hoofdfiguur uit het verhaal leer je de Sinticultuur van binnenuit kennen. Perla leert van haar moeder, grootmoeder en tante hoe de Sinti leven en wat ze belangrijk vinden. Er zijn veel voorschriften en regels in verband met voedsel, kledij en hygiëne. Vooral rond geboorte en dood bestaan er veel taboes. Perla ontdekt stap voor stap dat de gewone mensen anders leven en ze voelt het misprijzen van de buitenstaanders. Maar Perla is nieuwsgierig en ze wil contact met de buitenwereld. Daarin verschilt ze van haar nichtje Kersja.
Het hoofdthema van Mijn zusje is het onbegrip en de discriminatie die de Sinti ondervinden in Duitsland en later in Nederland. De gewone burgers tonen weinig begrip voor de woonwagenbewoners, misschien wel omdat ze bang zijn voor alles wat anders is. Natuurlijk zijn er uitzonderingen zoals de boer en de boerin of de kloosterzuster die de kinderen les geeft in het kamp en helpt waar nodig.

Tot op vandaag worden Sinti en Roma gediscrimineerd, ook al staat de woonwagencultuur sinds 15 augustus 2014 op de lijst van Immaterieel Erfgoed Nederland.

Leuke weetjes

Omdat Sinti en Roma vaak met veel mensen in een kleine ruimte samenwonen hebben ze duidelijke afspraken over wat er wel en niet binnen kan. Zo worden baby's niet geboren in de woonwagen, maar onder de woonwagen en zeker niet in een ziekenhuis.
Sinti eten nooit paardenvlees, omdat paarden een belangrijke rol spelen in hun leven. Ze vangen wel egels die ze roosteren en oppeuzelen.
Sintivrouwen kunnen de toekomst voorspellen door naar de grote lijnen te kijken in een hand. Die kennis wordt van generatie op generatie doorgegeven. Sommige mensen geloven niet dat dit kan, anderen vinden het eng.
De titel verwijst naar het jongste zusje van Perla dat de oorlog overleeft.

Wil je meer leren over dit onderwerp

Lydia Rood schreef eveneens een boek over een Sintimeisje. Opgejaagd verscheen in de reeks 'Vergeten Oorlog'.