The Giver. Bewaker van herinneringen

Auteur:

Lois Lowry

Illustrator: Studio Lannoo
Aantal pagina's: 204
Uitgever: Lannoo
Jaar: 2014

Waarover gaat het boek

Jonas groeit op in een perfect georganiseerde wereld. Zo lijkt het toch. De Wijzen zorgen ervoor dat alle kinderen gelijke kansen krijgen. Baby's worden pas op de leeftijd van een jaar toegewezen aan een gezin. Elk jaar zetten alle kinderen samen een stap vooruit. Zo krijgt wie negen wordt een fiets. Ook de bejaarden genieten van een gelukkige oude dag. Iedereen in deze samenleving krijgt een levenstaak toegewezen waarbij hij of zij zijn talenten kan inzetten. De vader van Jonas is een voeder; hij zorgt voor de kleintjes of 'nieuwelingetjes'. Zijn moeder werkt op het gerechtsdepartement.
Na de dagtaak worden de maaltijden aan huis bezorgd, zodat er tijd overblijft voor ontspanning in het gezin, om over gevoelens te praten of over dromen. De meeste gezinnen hebben twee kinderen. Jonas heeft een jongere zus Lily. Op een dag brengt zijn vader Gabriël mee naar huis, een onrustige baby die niet volgens het vooropgestelde patroon groeit. Samen zorgen ze goed als ze kunnen voor het jongetje.

Het verhaal begint net voor Jonas twaalf wordt. Dat is een heel bijzonder moment. Dan worden tijdens een plechtige ceremonie de levenstaken toegewezen. Jonas wacht met spanning af hoe zijn toekomst er uit zal zien. Maar het loopt anders dan verwacht. Jonas krijgt geen gewone levenstaak; hij is geselecteerd om de volgende 'Bewaker van Herinneringen' te worden. Door dat aparte statuut voelt hij zich anders dan zijn leeftijdsgenoten.
Voortaan gaat hij elke dag na school bij de Bewaker van Herinneringen. De oude man deelt met hem allerlei ervaringen en inzichten die zijn wereldbeeld grondig veranderen. Jonas ontdekt dingen die tot nog toe totaal onbekend waren: kleuren en gevoelens zoals liefde, pijn, verdriet, eenzaamheid, ontbering... Hij leert ook de donkere kant van de 'geordende' samenleving kennen en de leugens die de waarheid verdoezelen. Dat zien is verschrikkelijk. Jonas en zijn leermeester besluiten dat herinneringen weer een plaats moeten krijgen in de samenleving. Maar als de toekomst van de kleine Gabriël bedreigd wordt, komt alles in een stroomversnelling terecht. Jonas neemt een moedige beslissing en dan er is geen weg terug.

Wat wil het boek ons vertellen

Samen met Jonas ontdekt je dat deze wereld toch niet zo ideaal is. Voor de bestuurders is gelijkheid het hoogste goed en alles wat mensen zou kunnen verontrusten werd uitgeroeid. De bewoners betalen echter een hoge prijs voor hun rustig bestaan. Er is nauwelijks persoonlijke vrijheid en de samenleving is kleurloos en saai, het leven monotoon en dus erg voorspelbaar. Wie de mooie façade kan doorprikken ziet dat alle authenticiteit verloren is gegaan. Persoonlijke gedachten en diepe gevoelens worden geweerd uit angst om de controle te verliezen. Achter de schijnbare rust schuilt veel verborgen geweld. Wie niet (langer) past in de ideale samenleving - probleemkinderen en bejaarden bijvoorbeeld- wordt pijnloos en gevoelloos verwijderd.
De utopie of ideale wereld wordt ontmaskerd als een bedreigend toekomstmodel. Lois Lowry onthult de bittere waarheid langzaam, zonder moraliseren. Net als Jonas moet de lezer zelf een oordeel vormen over wat hij ontdekt.

Leuke weetjes

The Giver is in het Engelse taalgebied een heel bekend jeugdboek dat vaak tot de verplichte schoollectuur behoort. Het werd ook verschillende keren bekroond onder meer met de Newbery Medal (1994).
The Giver werd al eerder vertaald in 1994. Het boek kreeg toen de titel Nummer negentien, maar de vertaling kreeg ten onrechte weinig aandacht.
In 2014 verscheen de film. In de filmversie is Jonas 18 jaar.

Opdrachten

Maak even een vergelijking tussen de wereld van Jonas en onze wereld. Welke dingen vind je positief in de samenleving van Jonas en wat schrikt je af?
Zie je in onze samenleving zaken die lijken op wat er in die andere wereld gebeurt?